"က်န္ေတာ္တို႕အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ႏိုင္ငံေရးနည္းလမ္းအရ ေျဖရွင္းခ်င္လို႕ အပစ္အခတ္ရပ္စဲတာပါ။ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပဲြအတြက္ အၿမဲတမ္း ေတာင္းဆိုသြားမယ္" ဟု အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသေဘာတူညီခ်က္ ရယူစဥ္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ ဥကၠဌႏိုင္ေရႊက်င္က ေျပာၾကားခဲ့ေပသည္။ သို႕ေသာ္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ ဥကၠဌကား (၂၀၀၃) ခုႏွစ္တြင္ ကြယ္လြန္သြားၿပီး စစ္မွန္သည့္ ႏိုင္ငံေရး ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးပဲြကို မျမင္ေတြ႕သြားေပ။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ စစ္အစိုးရမွ ေရးဆြဲသည့္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ အေျခခံဥပေဒအား အတည္ျပဳၿပီးေနာက္ စစ္အစိုးရႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အင္အားမ်ားအၾကား ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပဲြ ျဖစ္ေပၚလာရန္ မလြယ္ကူေတာ့ေပ။
ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၇၅၇ ခုႏွစ္တြင္ ဗမာဘုရင္အေလာင္းဘုရား ဦးေအာင္ေဇယ်မွ မြန္တို႕၏ တိုင္းႏိုင္ငံ ဟံသာဝတီေနျပည္ေတာ္အား တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း၊ မြန္အမ်ဳိးသားတို႕ကား ေခတ္အဆက္ဆက္ မိမိတို႕အမ်ဳိးသား ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္အတြက္ လႈပ္ရွား႐ုန္းကန္ခဲ့ေပသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္က လြတ္လပ္ေရးရရွိေသာ္လည္း မြန္ျပည္သူတို႕ကား မလြတ္လပ္ေသးသည့္အတြက္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီမွ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ျဖင့္ ရန္ကုန္စစ္အစိုးရအား တိုက္ခိုက္ခဲ့ေပသည္။ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေျဖရွင္းလိုသည့္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီသည္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ စစ္အစိုးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို ရယူခဲ့သည္။
ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လတြင္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကာလတခုခုတြင္ စစ္အစိုး ရအလုိက် ေရြးေကာက္ပြဲတရပ္ က်င္းပရန္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမ်ား ႏိုင္ငံေရးပါတီထူေထာင္ျခင္းဥပေဒမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီ မွတ္ပုံတင္ျခင္းဥပေဒမ်ားကို ေၾကညာခဲ့ေပသည္။ တခ်ိန္တည္းတြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီအပါအဝင္ အျခားေသာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ရန္၊ ၄င္းတို႕၏ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕တို႕အား နယ္ျခားေစာင့္တပ္ (သို႕မဟုတ္) ျပည္သူ႕ စစ္တပ္အသြင္ေျပာင္းရန္ ဖိအားေပးခဲ့ေပသည္။
၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒအေပၚ အေျခခံထားသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲသည္ စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္ေရာက္စရာမလိုပဲ ပါလီမန္တြင္ (၂၅%) ေနရာရယူထားေပသည္။ အျခားေသာ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားကား ပါလီမန္ေနရာရရွိေရးအတြက္ မိမိတို႕အမ်ဳိးသားေရးအတြက္ ဖြဲ႕စည္းကာ ယွဥ္ၿပိဳင္ ရမည့္အတြက္ အမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ လက္နက္မ်ားကိုစြန္႕လႊတ္ၿပီး ပါတီဖြဲ႕စည္းကာ ယွဥ္ၿပိဳင္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေရး ဦးတည္ခ်က္ရွိသည့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မည္မဟုတ္ေပ။
မြန္ျပည္သစ္ပါတီသည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ေပးရန္ တစိုက္မတ္မတ္ ေတာင္းဆိုခဲ့ေပသည္။ အျခားႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုတို႕လည္း အလားတူ ေတာင္းဆိုခဲ့ေပသည္။ သို႕ရာတြင္ စစ္အစိုးရကား ယခု ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဝင္ေရာက္ရန္ ရက္ေပါင္း (၆၀) အခ်ိန္ေပးၿပီး ပါတီမွတ္ပုံတင္ျခင္း ျပဳလုပ္ရန္ သတ္မွတ္ထားေပသည္။ အကယ္၍ တိုင္းရင္းသားအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မွတ္ပုံမတင္ပါက တရားမဝင္ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္သို႕ ကူးေျပာင္းသြားမည္ ျဖစ္ေပသည္။
ထိုအခ်ိန္တြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီႏွင့္ စစ္အစိုးရတို႕အၾကား အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသည္လည္း ပ်က္ျပယ္သြားႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႕ ဆိုက္ေရာက္ႏိုင္ေပသည္။ ထိုအေျခအေနတြင္ တဖက္ႏွင့္တဖက္ တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားႏိုင္ၿပီး အဓိက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးအဖြဲ႕ (၅) ဖြဲ႕ႏွင့္ တိုက္ပြဲျပန္လည္ျဖစ္ပြားကာ တိုင္းရင္းသား ျပည္သူမ်ား အႀကီးအက်ယ္ဒုကၡေရာက္ၾကမည္။
တ႐ုတ္ - ျမန္မာနယ္စပ္၊ ထိုင္း - ျမန္မာနယ္စပ္တို႕တြင္ မတည္ၿငိမ္မႈမ်ား ရွိလာၿပီး ဒုကၡသည္အမ်ားအျပား ထြက္ေျပးလာႏိုင္သည့္အေျခအေန ရွိလာႏိုင္ေပသည္။ ျပည္တြင္းဒုကၡသည္မ်ား အႀကီးအက်ယ္ဒုကၡေရာက္ႏိုင္သည့္ အေျခအေန ရွိေနေပသည္။ သို႕ရာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံျပႆနာကား ကမၻာ့ျပႆနာ ျဖစ္ေနသည့္အတြက္ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရမွ တက္ေရာက္လာမည့္ စစ္အစိုးရသစ္အား ဆက္လက္ဖိအားေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရေပသည္။
ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၇၅၇ ခုႏွစ္တြင္ ဗမာဘုရင္အေလာင္းဘုရား ဦးေအာင္ေဇယ်မွ မြန္တို႕၏ တိုင္းႏိုင္ငံ ဟံသာဝတီေနျပည္ေတာ္အား တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း၊ မြန္အမ်ဳိးသားတို႕ကား ေခတ္အဆက္ဆက္ မိမိတို႕အမ်ဳိးသား ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္အတြက္ လႈပ္ရွား႐ုန္းကန္ခဲ့ေပသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္က လြတ္လပ္ေရးရရွိေသာ္လည္း မြန္ျပည္သူတို႕ကား မလြတ္လပ္ေသးသည့္အတြက္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီမွ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ျဖင့္ ရန္ကုန္စစ္အစိုးရအား တိုက္ခိုက္ခဲ့ေပသည္။ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေျဖရွင္းလိုသည့္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီသည္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ စစ္အစိုးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို ရယူခဲ့သည္။
ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လတြင္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကာလတခုခုတြင္ စစ္အစိုး ရအလုိက် ေရြးေကာက္ပြဲတရပ္ က်င္းပရန္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမ်ား ႏိုင္ငံေရးပါတီထူေထာင္ျခင္းဥပေဒမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီ မွတ္ပုံတင္ျခင္းဥပေဒမ်ားကို ေၾကညာခဲ့ေပသည္။ တခ်ိန္တည္းတြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီအပါအဝင္ အျခားေသာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ရန္၊ ၄င္းတို႕၏ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕တို႕အား နယ္ျခားေစာင့္တပ္ (သို႕မဟုတ္) ျပည္သူ႕ စစ္တပ္အသြင္ေျပာင္းရန္ ဖိအားေပးခဲ့ေပသည္။
၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒအေပၚ အေျခခံထားသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲသည္ စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္ေရာက္စရာမလိုပဲ ပါလီမန္တြင္ (၂၅%) ေနရာရယူထားေပသည္။ အျခားေသာ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားကား ပါလီမန္ေနရာရရွိေရးအတြက္ မိမိတို႕အမ်ဳိးသားေရးအတြက္ ဖြဲ႕စည္းကာ ယွဥ္ၿပိဳင္ ရမည့္အတြက္ အမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ လက္နက္မ်ားကိုစြန္႕လႊတ္ၿပီး ပါတီဖြဲ႕စည္းကာ ယွဥ္ၿပိဳင္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေရး ဦးတည္ခ်က္ရွိသည့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မည္မဟုတ္ေပ။
မြန္ျပည္သစ္ပါတီသည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ေပးရန္ တစိုက္မတ္မတ္ ေတာင္းဆိုခဲ့ေပသည္။ အျခားႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုတို႕လည္း အလားတူ ေတာင္းဆိုခဲ့ေပသည္။ သို႕ရာတြင္ စစ္အစိုးရကား ယခု ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဝင္ေရာက္ရန္ ရက္ေပါင္း (၆၀) အခ်ိန္ေပးၿပီး ပါတီမွတ္ပုံတင္ျခင္း ျပဳလုပ္ရန္ သတ္မွတ္ထားေပသည္။ အကယ္၍ တိုင္းရင္းသားအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မွတ္ပုံမတင္ပါက တရားမဝင္ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္သို႕ ကူးေျပာင္းသြားမည္ ျဖစ္ေပသည္။
ထိုအခ်ိန္တြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီႏွင့္ စစ္အစိုးရတို႕အၾကား အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသည္လည္း ပ်က္ျပယ္သြားႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႕ ဆိုက္ေရာက္ႏိုင္ေပသည္။ ထိုအေျခအေနတြင္ တဖက္ႏွင့္တဖက္ တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားႏိုင္ၿပီး အဓိက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးအဖြဲ႕ (၅) ဖြဲ႕ႏွင့္ တိုက္ပြဲျပန္လည္ျဖစ္ပြားကာ တိုင္းရင္းသား ျပည္သူမ်ား အႀကီးအက်ယ္ဒုကၡေရာက္ၾကမည္။
တ႐ုတ္ - ျမန္မာနယ္စပ္၊ ထိုင္း - ျမန္မာနယ္စပ္တို႕တြင္ မတည္ၿငိမ္မႈမ်ား ရွိလာၿပီး ဒုကၡသည္အမ်ားအျပား ထြက္ေျပးလာႏိုင္သည့္အေျခအေန ရွိလာႏိုင္ေပသည္။ ျပည္တြင္းဒုကၡသည္မ်ား အႀကီးအက်ယ္ဒုကၡေရာက္ႏိုင္သည့္ အေျခအေန ရွိေနေပသည္။ သို႕ရာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံျပႆနာကား ကမၻာ့ျပႆနာ ျဖစ္ေနသည့္အတြက္ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရမွ တက္ေရာက္လာမည့္ စစ္အစိုးရသစ္အား ဆက္လက္ဖိအားေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရေပသည္။
